De SKI-generatie die de erfenis van de echoboomers erdoorheen jaagt, de prestatiegeneratie die met een burn-out thuis zit en de overgevoelige sneeuwvlokjes die te woke zijn. We stoppen mensen graag in generatiehokjes met bijbehorende stereotiepe kenmerken. Dit zogenoemde generatiedenken levert een heleboel nieuwe woorden op, zoals geraniumzitters, breinrotgeneratie en zoomers. Allemaal generatiewoorden die een bepaalde groep mensen, voornamelijk jongeren, beschrijven op basis van de tijdgeest waarin ze opgroeien. Want op ‘de jeugd van tegenwoordig’ wordt nu eenmaal graag gemopperd: te verwend, te snel verveeld en geen doorzettingsvermogen. Geheel in lijn met het Boekenweekthema ‘Mijn generatie’ verzamelden we in dit woordenboekje zoveel mogelijk generatiewoorden.
A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z
A
achterbankgeneratie, generatie die in de jeugd zeer beschermd en verwend is opgevoed en overal door ouders in de auto naartoe vervoerd is, bijvoorbeeld naar school en naar sportclubs, en zo de nodige ‘straatervaring’ mist. Bedacht door de Nederlandse socioloog Lia Karsten. Het woord komt al een enkele keer voor in de jaren negentig, maar vooral na 2000. Woorden voor een zeer beschermende ouder zijn bijvoorbeeld curlingouder en helikopterouder.
anderhalfgeneratie, generatie van migrantenkinderen met één ouder die zelf in het nieuwe vaderland geboren en opgeleid is en een andere ouder die pas op latere leeftijd naar het nieuwe vaderland gekomen is, vaak speciaal voor het huwelijk. Deze kinderen hebben dus een eerstegeneratiemigrant en een tweedegeneratiemigrant als ouders. Hierdoor vormen deze kinderen niet echt een derde generatie, maar zitten ze als het ware tussen de eerste en de tweede generatie in.
apenstaartgeneratie, generatie die geboren is tussen 1990 en 2005 en die opgegroeid is met moderne communicatiemiddelen, zoals e-mail, waarin het apenstaartje (het symbool @) een grote rol speelt
appgeneratie, generatie die is opgegroeid met digitale technologie en gewend is veel apps te gebruiken
B
babybustgeneratie, generatie die geboren is direct na een periode van hoge geboortecijfers (vooral de babyboomperiode) en die opgroeit in een tijd waarin er juist sprake is van een scherpe en snelle daling van het vruchtbaarheidscijfer
bakfietsgeneratie, generatie van kinderen die door hun ouders vaak met de bakfiets vervoerd werden, bijvoorbeeld naar school of sport
bananengeneratie, geuzennaam die journalist en schrijver Pete Wu introduceerde voor een generatie Aziatische Nederlanders die vaak als wit van binnen en geel van buiten wordt gezien. Wu schreef ook een boek met deze titel.
babyboomgeneratie, generatie die is geboren tijdens de geboortegolf na de Tweede Wereldoorlog; generatie die geboren is tussen 1946 en 1964. Leden van die generatie worden ook wel babyboomers genoemd, en tegenwoordig ook wel ‘boomers’. Boomer wordt sinds november 2019 in het Nederlands gebruikt toen een Nieuw-Zeelandse politica een oudere collega de mond snoerde met de uitroep ‘OK boomer!’ en de sociale media dit oppikten. Boomer werd vervolgens in december 2019 na stemming door Van Dale uitgeroepen tot woord van het jaar. Tegenwoordig is het woord boomer hard op weg om een wat algemenere benaming te worden voor iemand die er een ouderwets gedachtegoed op na houdt of een beetje een digibeet is. En dat is bijna nooit een heel jong iemand maar ook niet per se iemand van de babyboomgeneratie.
beatgeneratie, generatie die in de jaren vijftig van de twintigste eeuw is opgegroeid en die zich afzette tegen de burgerlijke moraal en voor wie drugs en popmuziek vaak een belangrijke rol speelden
beeldschermgeneratie, generatie die is opgegroeid met beeldschermen van allerhande elektronische apparatuur; specifieker: generatie die geboren is tussen 1990 en 2005
blingblinggeneratie, generatie die gericht is op veel geld verdienen, dure spullen kopen en het opzichtig tonen van rijkdom, of ‘blingbling’. Wordt soms als bijnaam voor gen Z gebruikt. Het woord blingbling is inmiddels ook alweer wat passé.
boomer, iemand die een conservatief gedachtegoed heeft of die daarvan beschuldigd wordt, vaak iemand van de babyboomgeneratie maar niet uitsluitend. Eigenlijk iedereen die door de jongere generatie als oud gezien wordt, dus bijvoorbeeld ook veertigplussers. Het woord werd in korte tijd erg populair en inmiddels worden er ook veel andere woorden mee gevormd, bijvoorbeeld het werkwoord boomeren, maar ook andere afleidingen als boomerachtig, boomerisme en preboomer. En er zijn ook heel veel nieuwe samenstellingen met boomer erin, bijvoorbeeld boomeralert, boomerfilm, boomerhumor, boomershaming en echoboomer.
boemeranggeneratie, generatie van zogeheten boemerangkinderen, kinderen die na enige tijd zelfstandig te hebben geleefd, terugkeren naar het ouderlijk huis om daar weer (tijdelijk) te gaan wonen, bijvoorbeeld vanwege het verbreken van een relatie, het stoppen met een studie of werkloosheid
breinrotgeneratie, ook wel brainrotgeneratie genoemd, generatie die veel tijd besteed aan scrollen door online content, bijvoorbeeld op socialemediasites zoals TikTok en Instagram, en daardoor aangetast zou zijn in het denkvermogen of mentale toestand
C
caravangeneratie, bijnaam voor mensen uit de babyboomgeneratie die er na hun pensioen met de caravan op uit trekken. De term is in 2004 bedacht door de Nederlandse econoom Lans Bovenberg.
confettigeneratie, generatie die veel tegelijk doet, alles wil uitproberen en zich niet wil laten vastpinnen en vaak gezien wordt als grenzeloos en mateloos. “Wij, de Confettigeneratie, bestaan juist bij de gratie van veelheid. De vele verschillende kleuren confetti geven telkens een ander gevoel, samen maakt het een feest”, aldus een manifest in HP/De Tijd in 2010.
coronageneratie; coronialgeneratie; covidgeneratie, generatie van jongeren die de coronapandemie meegemaakt hebben tijdens hun vormende jaren, bijvoorbeeld tijdens hun middelbareschool- of studententijd. Doordat het sociale leven grotendeels plat lag, misten deze jongeren een belangrijk deel van socialisatie met leeftijdsgenoten. Ook wel tweede verloren generatie genoemd.
crossfitgeneratie, generatie die veel tijd besteedt aan fitness en krachttraining in de gym, door bijvoorbeeld aan de sport crossfit te doen. De Morgen-columnist Marc Coenen bedacht de term in 2025.
D
dotcomgeneratie, generatie die is opgegroeid met internet. Het woord wordt soms in het bijzonder gebruikt om de generatie te benoemen die de zogeheten dotcombubbel (of: internetzeepbel) bewust meemaakte, een periode die van 1997 tot ongeveer 2000 duurde en waarin de waarde van aandelen in internetbedrijven zeer snel steeg. Tot de zeepbel in 2000 knapte.
duimgeneratie, generatie die bedreven is in het bedienen van elektronische apparatuur, zoals afstandsbedieningen en smartphones waarbij vooral de duim gebruikt wordt; generatie die geboren is tussen ongeveer 1990 en 2005
E
echoboomer, iemand die geboren is tijdens een kleine geboortegolf tussen ongeveer 1980 en 1995 en van wie de ouders afkomstig zijn uit de babyboomgeneratie, en die als het ware als een echo van de ouders gezien wordt
einsteingeneratie; generatie Einstein, generatie die geboren is tussen ongeveer 1985 en 2005 en opgegroeid is in de digitale informatiemaatschappij. De naam is bedacht door Jeroen Boschma en Inez Groen en staat in hun boek Generatie Einstein, slimmer sneller en socialer: communiceren met jongeren van de 21ste eeuw (2006). Zij stellen dat deze generatie informatie verwerkt op een manier die lijkt op het creatief en verondersteld multidisciplinair denken van Albert Einstein. De einsteingeneratie volgt op generatie X en komt deels overeen met generatie Y en deels met generatie Z.
en-engeneratie, generatie die het moeilijk vindt fundamentele levenskeuzes te maken en het liefst van allerlei werelden iets wil meepikken, door bijvoorbeeld én te werken, én te studeren, én vrijwilligerswerk te doen, én uit te gaan en te reizen, én veel tijd voor andere sociale activiteiten en hobby’s in te ruimen, etc.
F
foxkidsgeneratie, generatie die is opgegroeid met de populaire kinderzender Fox Kids (1997-2005), waarop o.a. Power Rangers, Pokémon en De Club van Sinterklaas werd uitgezonden. In 2005 werd de zender omgedoopt tot Jetix.
G
geluksgeneratie, generatie die geluk heeft gehad in financieel, sociaal en maatschappelijk opzicht en die het daardoor beter heeft dan veel andere generaties. Het woord wordt vaak gebruikt voor de generatie van de babyboomers.
gemaksgeneratie, generatie van vooral jonge mensen die gemak en comfort in het leven voorop laat staan. Vaak wordt gezegd dat gen Z de gemaksgeneratie is.
generatie, groep van mensen die in dezelfde periode geboren zijn en onderling gemeenschappelijke kenmerken hebben die vaak verschillen van die van bijvoorbeeld hun ouders of grootouders
generatiedenken, manier van denken waarbij mensen in een hokje van een bepaalde generatie worden geplaatst, waarbij hen vaak gemeenschappelijke, vaak vrij stereotiepe kenmerken worden toebedeeld
generatie-effect, verschijnsel dat mensen die tot eenzelfde generatie behoren vaak min of meer dezelfde normen en waarden hebben en gewoontes en levenservaringen delen, waarin ze vaak verschillen van andere generaties. Het woord wordt daarnaast soms ook gebruikt voor het verschijnsel dat iets, bijvoorbeeld bepaald gedrag, van generatie op generatie wordt overgedragen.
generatie alfa, generatie van mensen die geboren zijn vanaf ongeveer 2013 tot 2025 en die (de nasleep van) de coronapandemie in hun vroege jeugd hebben meegemaakt. Andere bijnamen voor deze generatie zijn gen A, gen Alpha en leden van deze generatie worden soms ook Google Kids of iPad-kinderen genoemd.
generation next, generatie die geboren is tussen ongeveer 1974 en 1981 en die vaak wordt gezien als de opvolger van generatie X. Ook wel pragmatische generatie genoemd.
generatie nix, generatie van mensen die geboren zijn tussen ongeveer 1960 en 1975 en in hun jeugd te maken hadden met economische stagnatie en jeugdwerkloosheid
generatie pick-en-mix, generatie waarin jongeren hun eigen identiteit vormgeven door uit verschillende stromingen kenmerken over te nemen in plaats van vast te houden aan bijvoorbeeld één traditie, religie, etc.
generatie X, generatie van mensen die geboren zijn tussen ongeveer 1965 en 1980 en in hun jeugd te maken hadden met economische stagnatie en jeugdwerkloosheid
generatie Y, generatie van mensen die geboren zijn tussen ongeveer 1981 en 1996 en door de economisch welvarende en politiek stabiele jaren negentig in de jeugd geen schaarste of crises hebben gekend. Er zijn ook wel wat andere namen voor leden van deze generatie, bijvoorbeeld millennials, of er wordt gesproken van de peterpangeneratie.
generatie Z, generatie van mensen die geboren zijn in de periode vanaf ongeveer 1997 tot 2012, de eerste generatie die opgroeide met digitale middelen als sociale media, apps etc. Dit zijn de zogenoemde digital natives.
gen Z’er, iemand die tot generatie Z behoort, de generatie van mensen die geboren zijn in de periode vanaf het midden van de jaren negentig tot ongeveer 2010
geraniumzitters, bijnaam voor de stille generatie (geboren tussen ongeveer 1928 en 1945). Deze generatie heeft hard gewerkt en verliet de arbeidsmarkt na het bereiken van de pensioengerechtigde leeftijd om oneerbiedig gezegd ‘achter de geraniums te gaan zitten’.
grenzeloze generatie, generatie die grofweg geboren is tussen 1990 en 2005 en die volledig gewend is aan de digitale maatschappij en die hoge, grenzeloze verwachtingen heeft van het leven
H
hashtaggeneratie, generatie die is opgegroeid met sociale media als een zeer belangrijk onderdeel van hun dagelijks leven en identiteitsvorming. In het Engels ook wel ‘generation hashtag’ genoemd. Een hashtag is het symbool # dat vaak gecombineerd wordt met een woord of met een bepaalde afkorting, bijvoorbeeld #blacklivesmatter. Die combinaties zijn een soort labels waarmee je berichten over hetzelfde onderwerp snel en gemakkelijk bij elkaar kunt brengen.
hippiegeneratie, generatie die in de jaren zestig van de twintigste eeuw opgroeide en die wordt geassocieerd met het ontstaan van popmuziek, de seksuele revolutie, het gebruik van lsd en psychedelische kunst. Deze generatie werd ook wel woodstockgeneratie genoemd, maar zowel hippie– als woodstockgeneratie worden tegenwoordig niet meer zoveel gebruikt. Het woord hippie zelf is geleend uit het Amerikaans-Engels en wordt in het Nederlands sinds eind jaren zestig gebruikt.
hipstergeneratie, generatie die vooral bestaat uit jonge mensen, meestal tussen de 20 en de 30, in grote steden die zich afzetten tegen de mainstream en vaak een creatief beroep hebben en geïnteresseerd zijn in zaken als vintagemode, goede koffie, vegetarisch eten etc. De term hipster is inmiddels in deze betekenis wat verouderd.
I
i-generatie, generatie die geboren is tussen 1990 en 2005; generatie die opgegroeid en vertrouwd is met digitale data; onderdeel van generatie Einstein. De i staat niet alleen voor internet, maar ook voor individualiteit en independence ‘onafhankelijkheid’.
instageneratie, generatie die is opgegroeid met sociale media, bijvoorbeeld Instagram, als zeer belangrijk onderdeel van hun dagelijks leven en identiteitsvorming en die vooral gericht is op visuele, vaak zeer vluchtige content. De instageneratie zou voornamelijk uit gen Z’ers en jongere millennials bestaan.
internetgeneratie, generatie die geboren is tussen de jaren 1975 en 1990; generatie die opgegroeid en vertrouwd is met het internet; generatie Y
K
karengeneratie, generatie die bestaat uit zogeheten karens, vrouwen van middelbare leeftijd die zich bevoorrecht, bemoeizuchtig en betweterig zouden gedragen, veel zouden klagen en in openbare ruimtes als bijvoorbeeld restaurants vaak de manager zouden willen spreken. Karen is geleend uit het Amerikaans-Engels. In Amerika is Karen een veelvoorkomende naam voor vrouwen van die leeftijd. In het Nederlands wordt ook wel voor het alternatief gerda gekozen.
kipnuggetgeneratie, generatie van mensen die gewend zijn om fastfood te eten in plaats van zelf te koken en volgens sommigen minder in staat zouden zijn om verantwoordelijkheid te nemen
knarsgeneratie, generatie van hoogopgeleide jongeren geboren na 1985 die vanwege de toenmalige kredietcrisis moeilijk werk konden vinden. Deze generatie heeft hard gestudeerd en een goed cv opgebouwd om vervolgens tijdens een financiële crisis op de arbeidsmarkt terecht te komen. Knarsgeneratie is een nogal letterlijke vertaling van het Engelse crunch generation, een begrip dat in 2009 door de Britse krant The Guardian gelanceerd werd naar aanleiding van de credit crunch, de Engelse term voor kredietcrisis. Het woord knarsgeneratie wordt in het Nederlands maar sporadisch gebruikt en het is eigenlijk niet zo’n goede vertaling van crunch generation, maar misschien dacht de bedenker hierbij aan knarsende tanden.
knip-en-plakgeneratie, generatie die is opgegroeid met internet en gewend is online informatie te ‘knippen en plakken’, bijvoorbeeld in werkstukken. Het woord is enigszins denigrerend.
kristallen generatie, generatie van jongeren die breekbaar en verwend zouden zijn, geen doorzettingsvermogen zouden hebben en niet tegen kritiek zouden kunnen. Wordt meestal als denigrerende bijnaam voor gen Z gebruikt.
L
leukigheidsgeneratie, generatie die van mening is dat alles altijd alleen maar leuk zou moeten zijn en tegenslagen, verdriet en andere negatieve zaken er niet zouden mogen zijn, taboe zijn of zouden moeten worden weggestopt
M
mediageneratie, generatie van mensen, meestal geboren na 1990, die zijn opgegroeid met internet, sociale media en andere digitale technologie als vanzelfsprekend onderdeel van hun leven
microgeneratie, groep van mensen die geboren zijn in een kort tijdsbestek tussen twee generaties in, zoals de zillenials
mikadogeneratie, generatie die opgroeit in samengestelde gezinnen met daarbinnen verschillende gradaties van verwantschap. Het woord is bedacht door journaliste Kaat Schaubrouck in haar boek Bijna familie uit 2005, en verwijst naar de stokjes van het mikadospel die bij het begin van het spel kriskras door en over elkaar heen liggen
millennial, iemand die geboren is tussen ongeveer 1980 en het midden van de jaren negentig, die met grote technologische vernieuwingen is opgegroeid en die behoort tot de zogeheten generatie Y
MTV-generatie, generatie van jongvolwassenen die in de jaren 80 en midden jaren 90 van de vorige eeuw opgroeide met de popcultuur van het muziekprogramma MTV (Music Television)
N
netwerkgeneratie, generatie die geboren is tussen ongeveer 1980 en 1995; generatie die dankzij de sociale media een uitgebreid en flexibel netwerk heeft. Wordt vaak als bijnaam voor generatie Y gebruikt.
Nintendogeneratie, generatie die opgegroeid is met het spelen van computerspelletjes, bijvoorbeeld op populaire gamecomputers van Nintendo
nulgeneratie, generatie zonder toekomstperspectief op de arbeidsmarkt; generatie die opgroeit zonder enig perspectief op betaald werk; vandaar ook: generatie die opgroeit zonder idealen
nulliesgeneratie, generatie uit de jaren nul; generatie uit de jaren 2000 tot en met 2009
O
of-ofgeneratie, generatie van vaak al wat oudere mensen die lastige keuzes (hebben) moeten maken, bijvoorbeeld tussen een gezinsleven of een carrière, in tegenstelling tot mensen die tot de en-engeneratie behoren
ondemandgeneratie, generatie die gewend is aan ondemanddiensten. Deze generatie kan video’s kijken en muziek luisteren op het moment dat die dat zelf wil, en is niet afhankelijk van bijvoorbeeld radio en (lineaire) tv
oorlogsgeneratie, generatie die geboren is tussen ongeveer 1928 en 1945 en die bewust de Tweede Wereldoorlog heeft meegemaakt. Het woord wordt ook wel ruimer gebruikt voor de generatie die geboren is tussen ca. 1920 en het einde van de Tweede Wereldoorlog. Ook: stille generatie.
P
pampergeneratie, generatie die zeer beschermd is opgevoed en te veel verwend is. Deze denigrerende bijnaam wordt vaak gebruikt voor gen Z. Pamperen betekent ‘iemand zo verwennen dat diegene afhankelijk wordt’.
patatgeneratie, generatie die geboren is tussen 1970 en 1985 en die gekenmerkt zou worden door passiviteit en een gebrek aan discipline. Deze term werd in 1989 gebruikt door de vroegere Ajax-trainer Leo Beenhakker, gericht op verwende jonge sporters die veel ongezond voedsel aten en daardoor slechte prestaties zouden leverden
pechgeneratie, generatie Nederlandse studenten die de pech had te studeren na de afschaffing van de studiebeurs in 2015 en die noodgedwongen van het leenstelsel gebruik moest maken om de opleiding te bekostigen, wat tot hoge schulden kon leiden
peterpangeneratie, generatie die niet volwassen wil worden. De Amerikaanse socioloog Kathleen Shaputis bedacht deze naam in 2004 voor millennials, verwijzend naar het personage Peter Pan, de jongen die nooit op wilde groeien.
pragmatische generatie, generatie die ongeveer geboren is in de periode 1970-1985 en die zeer vrijgelaten wordt in levenskeuzes, een pragmatische levensinstelling heeft en veel waarde hecht aan zelfredzaamheid. Leden van deze generatie worden ook wel pragmaten genoemd. Pragmaten zijn opgegroeid in een tijd van economische groei en technologische vooruitgang.
prestatiegeneratie, generatie die een sterke drang heeft om te presteren, uit te blinken en het maximale uit zichzelf te halen. De verwachtingen liggen hoog en de druk is groot waardoor deze generatie gevoelig is voor stress en burn-outklachten. De term prestatiegeneratie wordt vooral voor millennials gebruikt, maar ook wel voor gen Z.
pretparkgeneratie, generatie die veelal is opgegroeid met het idee dat de wereld een groot pretpark is, waarin alles leuk en gezellig is en waarin de zaken niet al te serieus moeten worden genomen
protestgeneratie, deel van de generatie die in de jaren zestig van de twintigste eeuw opgroeide en deelnam aan de toenmalige protestacties met name tegen de oorlog in Vietnam
R
rubberentegelgeneratie, generatie die zeer beschermd is opgevoed en die eraan gewend is dat er door ouders voortdurend op mogelijke gevaren geanticipeerd wordt. Deze generatie is vernoemd naar de rubberen tegels die bijvoorbeeld in speeltuinen onder toestellen gelegd worden om ervoor te zorgen dat kinderen zich niet al te erg bezeren als ze vallen.
S
sandwichgeneratie, generatie van mensen tussen de 40 en de 60 jaar, die ingeklemd zitten tussen opgroeiende kinderen en ouders die gaan kwakkelen; generatie van veertigplussers tot zestigplussers die de zorg hebben voor zowel kinderen als ouders
screenagers, generatie die opgegroeid is met schermen zoals tv, computers en mobiele telefoons. De term werd in 1997 voor het eerst gebruikt door Douglas Rushkoff in zijn boek Playing the Future. Screenagers zijn een subtype van generatie X en generatie Y, maar kunnen in het algemeen verwijzen naar tieners die het grootste deel van hun tijd doorbrengen in interactie met een scherm.
selfiegeneratie, generatie die is opgegroeid met digitale technologie en gewend is aan het gebruik van sociale media en vooral ook aan het maken van selfies
shampoogeneratie, generatie die door het aanbod op televisie geen onderscheid meer zou kunnen maken tussen verbeelding en werkelijkheid en bijvoorbeeld de geur van een dennenbos eerder met shampoo dan met naaldbomen associeert. Het woord wordt vooral als bijnaam voor generatie Y gebruikt. Soms ook zeepgeneratie genoemd.
shufflegeneratie, generatie die vooral gevormd wordt door de tussen 1980 en 1990 geboren twintigers, die geen doorzettingsvermogen zouden hebben en snel verveeld zouden zijn, wat onder andere tot uiting komt in het voortdurend wisselen van studie, werk, partner en muziekvoorkeur. Oorspronkelijk werd met de Engelse term shuffle generation gedoeld op de door Apple uitgebrachte iPods, de zogeheten Apple shuffle generation. Vervolgens werd het figuurlijk gebruikt voor de groep mensen die gebruikmaakt van dat type iPods, waarna de term – zonder de bijgedachte aan iPods – figuurlijk gebezigd werd voor de gehele generatie.
SKI-generatie, generatie van mensen die een goed vermogen hebben opgebouwd, vroeg met pensioen gaan en hun geld uitgeven aan eigen spullen en vakanties in plaats van te bewaren voor de erfenis aan hun kinderen, waarbij SKI staat voor ‘Spending the Kids’ Inheritance’. Een bijnaam voor de babyboomers.
sleur- en pleurgeneratie, generatie die handig is met de computer en het internet en dus ook in ‘sleuren en pleuren’ (een Nederlandse vertaling van het Engelse drag-and-drop ‘bestanden oppakken en ergens anders neerzetten’)
sneeuwvlokgeneratie, generatie van mensen (de zogeheten sneeuwvlokjes of snowflakes) die worden gezien als overgevoelig, snel gekrenkt en overmatig politiek-correct of ‘woke’. Ook wel generatie sneeuwvlok of snowflakegeneratie genoemd.
socialemediageneratie, generatie die gewend is aan het gebruik van sociale media en die media een belangrijk rol in hun leven laten spelen
steedsmeergeneratie, generatie die geboren is tussen 1990 en 2005; generatie die telkens weer haar grenzen probeert te verleggen en steeds extremer te werk gaat
stille generatie, generatie die geboren is tussen ongeveer 1928 en 1945 en gevormd is door de crisisjaren en de Tweede Wereldoorlog. Deze generatie was plichtsgetrouw en deed wat er van ze gevraagd of verwacht werd, vandaar ‘stil’. Ook wel geraniumzitters genoemd.
streaminggeneratie, generatie die gewend is aan het online kijken van films en series op elk gewenst moment
stressgeneratie, generatie van mensen die geboren zijn tussen ongeveer 1985 en 1990 en als gevolg van stress vaak langere tijd niet kunnen studeren of werken. De stress kan veroorzaakt worden door werkstress en een onzekere arbeidsmarkt, maar ook keuzestress kan een rol spelen.
swaggeneratie, generatie van jongeren die een stoere en zelfverzekerde houding aannemen. Het woord swag werd aan het einde van de jaren nul geleend uit het Engels, waar het waarschijnlijk al verkort was uit swagger. Het woord swag is inmiddels alweer best gedateerd.
T
TikTokgeneratie, generatie die opgroeit met sociale media zoals TikTok waar alles draait om korte video’s en die daardoor vaak een kortere aandachtsspanne heeft en minder boeken leest, en ook veel Engelse woorden gebruikt.
tindergeneratie, generatie die gewend is aan het online daten via datingapps als Tinder
tostigeneratie, generatie van mensen, met name vrouwen, van middelbare leeftijd die voor kinderen zorgen en ook voor ouders met een broze gezondheid, en aldus klem zitten tussen deze verschillende generaties. In die betekenis is het woord een synoniem van sandwichgeneratie. Tostigeneratie wordt daarnaast ook wel gebruikt voor een generatie van pubers die ouders hebben in de overgangsleeftijd en “die dus van twee kanten worden ‘geschroeid’”, aldus Trouw.
tussengeneratie, generatie die tussen twee andere, duidelijker afgebakende generaties ligt. Een zillenial bijvoorbeeld zit tussen een millennial en gen Z’er in.
V
verloren generatie, bijnaam voor generatie X vanwege de moeilijke start op de arbeidsmarkt tijdens de economische crisis en jeugdwerkloosheid in de jaren tachtig van de vorige eeuw. Oorspronkelijk was het een benaming voor de generatie jongeren tijdens de Eerste Wereldoorlog (1883 – 1900). De coronageneratie wordt ook weleens de tweede verloren generatie genoemd
voorkauwgeneratie, generatie die van jongs af aan opgroeit met AI (artificial intelligence, kunstmatige intelligentie) en daardoor minder goed in staat zou zijn zelfstandig en creatief te denken, omdat AI allerlei taken die denkwerk en creativiteit vergen overneemt en alles als het ware voorkauwt. Het woord is in 2024 bedacht door Koen Schoors, econoom en hoogleraar aan de UGent
vooroorlogse generatie, generatie die geboren is tussen 1910 en 1930 en tussen de Eerste en Tweede Wereldoorlog opgroeide
W
waaiergeneratie, generatie die onderwijs volgt in een onderwijsstelsel dat niet gepresenteerd wordt als een ladder, van laag tot hoog, maar als een waaier, waarin verschillende opleidingen naast elkaar liggen, allemaal met hun eigen, gelijkwaardige kwaliteiten. Neerlandicus Tessa Sparreboom gebruikte het woord in haar NRC-column op 6 mei 2024.
wifigeneratie, generatie van kinderen en jongeren die continu mobiel internet tot hun beschikking hebben. Het woord is bedacht door Liesbeth Hop en Bamber Delver in het boek De WIFI-generatie (2009), waarin ze aandringen op een ingrijpende herziening van opvoeding en onderwijs. Ze pleiten voor goede begeleiding van kinderen in het verwerken en interpreteren van de informatie die ze online kunnen vinden.
wikigeneratie, generatie van jonge mensen die informatie vooral uit internetbronnen, bijvoorbeeld Wikipedia, haalt en zelden iets grondig zou onderzoeken
wokegeneratie, generatie die woke is, d.w.z. alert op maatschappelijke misstanden zoals discriminatie en racisme
X
xennial; xillennial, ‘microgeneratie’ tussen generatie X en Y of op het overlappunt daarvan, meestal bestaande uit mensen geboren tussen 1977 en 1983
Y
yologeneratie, generatie van jongeren die het leven als één groot feest zien en het devies yolo (you only live once ‘je leeft maar één keer’) aanhangen en in de praktijk brengen
youtubegeneratie, generatie die opgroeit met of veel gebruik maakt van YouTube, en daardoor andere verwachtingen en gedragingen heeft dan gebruikers van traditionele media
Z
zapgeneratie, generatie die opgegroeid is met de televisie, snel verveeld raakt en naar een andere tv-zender zapt. Het woord kwam op rond 2000 en verwees naar de generatie die toen jongvolwassen was, een deel van generatie X en de millennials.
zillennial, millennial die geboren is tussen ongeveer 1990 en 2000 en daarmee ook behoort tot generatie Z; iemand die tussen de millennialgeneratie en generatie Z in zit en zodoende tot een zogeheten ‘tussengeneratie’ behoort
zoomer, iemand die tot de generatie Z behoort; gen Z’er. In het woord zoomer is de Z afkomstig is uit gen Z en gemixt met het woord boomer. Boomers en zoomers worden nogal eens tegenover elkaar gezet. Onderling liggen ze ook vaak overhoop en mopperen ze op elkaar. Gen Z’ers zouden er bijvoorbeeld een bepaald – in de ogen van veel boomers tekortschietend – arbeidsethos op nahouden en nergens tegen kunnen. “De jongeren zouden verwend zijn en weinig weerbaar. Met spottende bijnamen als ‘sneeuwvlokjes’ en ‘rubbertegelkinderen’, grootgebracht door ‘curlingouders’ die hun problemen hebben weggepoetst”, vat NOS dit samen. En de boomers zouden juist altijd naar hun werk gaan, ook als ze ziek zijn. En dan steken ze iedereen aan, aldus de gen Z’ers.
zwitsalgeneratie, generatie die gezien wordt als overgevoelig. Zwitsal wordt in dit woord gebruikt, omdat het merk producten maakt voor de gevoelige babyhuid. Ook het woord zwitsalmaatschappij komt voor.
Bronnen
- Algemeen Nederlands Woordenboek (ANW)
- Woordenboek van Nieuwe Woorden (WNW)
- Woordenboek van Populair Taalgebruik, Marc De Coster
- Corpus Hedendaags Nederlands (CHN)
- Taalbank.nl
- Nexis Uni
Met dank aan Dalí Chirino en Martin Kroon.
Aanvullingen? Mail naar webredactie@ivdnt.org!