Het nieuwe jaar begon met winters weer. Een week lang lag er sneeuw en tot voor kort waren er periodes met extreme gladheid op de wegen. Daarnaast berichtten de kranten begin januari over het (hier en daar turbulente) verloop van de jaarwisseling, het op handen zijnde vuurwerkverbod en de dodelijke cafébrand tijdens de nieuwjaarsnacht in het Zwitserse skioord Crans-Montana, waar 41 mensen het leven lieten.
Nieuwe wereldorde
Maar veruit de meeste aandacht in de Belgische en Nederlandse kranten ging afgelopen maand uit naar de veranderende wereldorde. De verhoudingen tussen Europa en Amerika worden op scherp gezet omdat president Trump Groenland wil annexeren. Daarnaast werd de Venezolaanse president Maduro ontvoerd en volgden verschillende gewelddadige optredens van ICE-agenten (ook: immigratiepolitie) elkaar op. Trump heeft ook tientallen landen benaderd om toe te treden tot zijn vredesraad, onderdeel van de tweede fase van het twintigpuntenplan voor Gaza.
Handelsbazooka
Een opvallend nieuw woord dat afgelopen maand opdook in de kranten is handelsbazooka. Dit is de (bij)naam voor een zogeheten antidwanginstrument, dat de EU onder meer in staat stelt om Amerikaanse bedrijven de toegang tot de Europese interne markt te ontzeggen. Het is een rechtstreeks antwoord op Trumps dreiging met betrekking tot Groenland. Om de handelspositie van Europa in de wereld te versterken is er op 17 januari ook een EU-akkoord bereikt met de Mercosur-landen (Argentinië, Brazilië, Paraguay en Uruguay). Dat moet ervoor zorgen dat de EU en deze landen makkelijker met elkaar samenwerken en handel drijven.
Sjah
Een ander kenmerkend woord dat eruit springt in krantenberichten van januari is sjah, het Perzische woord voor koning. Dat heeft alles te maken met de onrust in Iran. Stijgende prijzen en uitblijvende hervormingen resulteren in massaprotesten met alle gevolgen van dien. Reza Pahlavi, de zoon van de in 1979 afgezette sjah, profileert zichzelf als boegbeeld van de huidige protesten.
Hieronder de meest kenmerkende woorden (uit België en Nederland samen) op een rij:
- Groenland (ook: Groenlandse & Groenlanders)
- vredesraad
- ICE-agenten (ook: immigratiepolitie)
- minderheidskabinet (kabinetsformatie in Nederland)
- autofinancieringsmarge (BE – het verschil tussen wat een gemeente uitgeeft en eigenlijk kan uitgeven)
- Venezolaanse
- gladheid (ook: sneeuw, winterse, sneeuwpop en slee)
- Mercosur-landen (Argentinië, Brazilië, Paraguay en Uruguay, i.v.m. EU-akkoord over handel)
- nieuwjaarsnacht
- sjah (Perzisch voor koning)
- jaarwisseling
- kookadvies (NL – vanwege bacterie in drinkwater)
- appelbollen (in Antwerpen gegeten op Verloren Maandag)
- wereldorde
- studiedagen (BE – i.v.m. scholierenprotest tegen afschaffen studiedagen door onderwijsminister Demir)
Welke woorden zijn het meest kenmerkend voor de afgelopen periode? Maandelijks brengen we een Woordpeiling uit op basis van een data-analyse van zo’n tien miljoen krantenartikelen uit de periode 2000 tot nu uit het Corpus Hedendaags Nederlands (CHN). Samen vertegenwoordigen die teksten ruim drie miljard woorden. Per maand analyseert het INT hoe vaak woorden voorkomen, hoe hun gebruik zich in de voorafgaande jaren ontwikkelt en in welke mate ze tijdelijk pieken.
.