Historische Woordenboeken

English

Het Instituut voor de Nederlandse Taal stelt de volgende historische woordenboeken online beschikbaar via één zoekapplicatie:

  • Oudnederlands Woordenboek (ONW) 500-1200
  • Vroegmiddelnederlands Woordenboek (VMNW) 1200-1300
  • Middelnederlandsch Woordenboek (MNW) 1250-1550
  • Woordenboek der Nederlandsche Taal (WNT) 1500-1976
  • Woordenboek der Friese Taal (WFT) 1800-1975

Samen beschrijven ze de Nederlandse woordenschat van ca. 500 tot 1976, en de Friese woordenschat van 1800 tot 1975. Voor alle taalgebruikers, van taalwetenschappers tot kruiswoordpuzzelaars, is deze woordenboekapplicatie een bron van kennis én plezier.

Zoeken: hoe & wat

U kunt in alle woordenboeken tegelijk zoeken, of in een selectie. U hoeft niet zelf te bedenken hoe een woord in een bepaalde periode werd geschreven: zodra u de moderne spelling intypt, komt u vanzelf bij de juiste historische trefwoorden.

Er zijn vele manieren om te zoeken, bijvoorbeeld op (woordsoort van) trefwoorden, woorden in betekenissen of in citaten, op auteurs of binnen complete artikelen. Ook kunt u zoeken binnen bronnenlijsten. Deze bevatten o.a. informatie over auteur, titel, datering en herkomst van alle geciteerde werken.

Wilt u citaten uit het ONW, VMNW en MNW gecombineerd met taalgeografisch onderzoek opvragen? Dan hebt u een uniforme lokalisering van alle Oud- en Middelnederlandse citaten in de GTB-applicatie nodig. Omdat de oorspronkelijke lokaliseringsinformatie in deze drie oudste woordenboeken op een andere manier is weergegeven, hebben we een overkoepelende categorisatie ontworpen. Meer informatie over dat systeem kunt u vinden in Mooijaart et al 2010.

Koppelingen

De informatie in de woordenboeken wordt op alle mogelijke manieren aan elkaar gekoppeld. Zo zijn er koppelingen naar de overeenkomstige trefwoorden in de andere woordenboeken, maar ook koppelingen tussen citaten en bronnenlijsten. Er zijn ook externe links. Deze worden steeds verder uitgebreid. Zo bevat het WNT o.a. koppelingen naar twee etymologische woordenboeken en een dialectwoordenboek, en het VMNW naar kaarten in een klankatlas. Ook wordt er steeds meer beeldmateriaal toegevoegd.

Totstandkoming

Bijna alle woordenboeken zijn van INL-makelij (Instituut voor Nederlandse Lexicologie). Alleen het WFT is afkomstig van de Fryske Akademy. Het MNW is in de negentiende eeuw geschreven door de heren Verwijs en Verdam, het voormalige INL heeft er later een verrijkte digitale versie van gemaakt.
Al lijken ze ‘af’, toch wordt er nog steeds gewerkt aan de woordenboeken. De digitale bestanden worden verbeterd, bewerkt en aangevuld om het de gebruiker zo gemakkelijk mogelijk te maken en optimale zoekmogelijkheden te bieden.

Opmerkingen of vragen?

Vindt u fouten in de woordenboeken, heeft u problemen met de applicatie of heeft u opmerkingen of vragen, mail dan naar Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.

 

Historical Dictionaries

The Dutch Language Institute makes the following historical dictionaries available online in one search-based application:

  • Oudnederlands Woordenbook (Dictionary of Old Dutch) (ONW) 500-1200
  • Vroegmiddelnederlands Woordenboek (Dictionary of Early Middle Dutch) (VMNW) 1200-1300
  • Middelnederlandsch Woordenboek (Dictionary of Middle Dutch) ( MNW) 1250-1550
  • Woordenboek der Nederlandsche Taal (Dictionary of the Dutch Language) (WNT) 1500-1976
  • Woordenboek der Friese Taal (Dictionary of the Frisian Language)(WFT) 1800-1975

Together they describe the Dutch vocabulary from ca. 500 to 1976, and the Frisian vocabulary from 1800 to 1975. This dictionary application is a source of knowledge and joy for any language user, from language researchers to crossword puzzlers.

Searching: what & how

You can either search in all dictionaries at the same time or in a selection. It is not necessary to know how a word was written in a certain period in time: if you enter the modern spelling, the historical keywords will show up automatically.

There are many ways to search for something, for example by keywords or their word class, by words in meanings or citations, by authors or within full articles. You can also search within source lists. These contain, among other things, information about the author, title, dating and origin of all cited works.

Do you wish to get access to citations from the ONW, VMNW and MNW in combination with geolinguistic research? Then you’ll need a uniform localisation of all Old and Middle Dutch citations in the GTB application. Since the original localisation information in these three oldest dictionaries is displayed in different ways, we have designed a common categorisation. You can find more information about this system in Mooijaart et al 2010.

Links

The information in the dictionaries is interlinked in every possible way. There are links to the corresponding keywords in other dictionaries, but there are also links between quotes and reference lists. There are also external links. These are constantly expanded. Among other things, the WNT contains links to two etymological dictionaries and a dialect dictionary, and the VMNW contains links to maps in a pronunciation atlas. More images are also constantly added.

Creation

All dictionaries have been produced by the former INL (Institute for Dutch Lexicology), apart from the WFT, which was made by the Fryske Akademy. The MNW was written in the nineteenth century by Mssrs Verwijs and Verdam. The former INL later turned it into a enriched digital version.
Even though they may seem finished, the work on the dictionaries never stops. The digital files are being improved, edited and complemented in order to make life as easy as possible for the dictionary users and to offer them optimal search options.

Any remarks or questions?

Did you find any errors in the dictionaries, do you have any problems with the application or do you have any remarks or questions, please send an email to Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.

Op deze website maken wij gebruik van cookies.