Gelegenheidswoordenboekjes

Laura van Eerten en Vivien Waszink

Publicatiedatum: 25 oktober 2018

Last van een herfstdip? Misschien is een coach wel wat voor je. Of is een psycholoog dan een beter idee? Wie mag zich eigenlijk allemaal coach noemen? Coach is in ieder geval geen beschermd beroep en de titel is dat ook niet, maar er zijn wel erkende coachopleidingen. Maar wat welke coach precies doet, is vaak minder duidelijk, en dan zijn er ook nog eens ontzettend veel coaches. Voor woordenboekmakers best lastig, want begeleiden en ondersteunen zijn meestal de kernwoorden, maar die zijn natuurlijk ook best vaag. Sommige mensen worden er daarom een beetje boos van: 'al die coaches tegenwoordig', 'ga liever naar een psycholoog', hoor je dan. Anderen vinden coach juist positief klinken: als je naar een coach gaat, ligt de nadruk niet zo op een probleem hebben, maar op groeien en ontwikkelen. Nog beter worden. De term coach is niet voor niets afkomstig uit de sport. Coaches kenden we vroeger vooral van het voetbalveld, maar nu zijn er coaches op het werk, in de horeca en bij de bevalling. Tijd voor een coachwoordenboekje. Een greep uiteraard, want alle coaches verzamelen, dat is onbegonnen werk.

Rob Tempelaars, Vivien Waszink en Tanneke Schoonheim

Publicatiedatum: 1 mei 2018

Wij zijn er al helemaal aan gewend. Het internet is er overal en altijd. En als het er een keertje niet is, zijn we meteen onthand. Opeens kun je dan niet googelen hoe de schrijver van Max Havelaar ook alweer in het echt heet. Je kunt op Facebook niet meer zien hoe je vrienden het maken en je bankzaken doen wordt ineens weer een hele opgave.

internetwoordenboekje

By Kulandru mor - Own work - CC BY 2.0

Toch is het internet er niet altijd geweest, sterker nog, vandaag viert het pas zijn 25ste verjaardag! In Nederland althans; in Amerika bestaat internet al langer. Op 1 mei 1993 lanceerde een groep hackers namelijk XS4all, waardoor iedereen toegang kreeg tot het supernetwerk van computers dat voor die tijd alleen toegankelijk was voor wetenschappers en het bedrijfsleven. Vanwege dit jubileum presenteert het Instituut voor de Nederlandse Taal weer een 'gelegenheidswoordenboekje', deze keer met woorden uit het domein van het internet. Het is slechts een greep uit alle woorden die zijn opgenomen in het Algemeen Nederlands Woordenboek, het ANW. Voor een uitgebreider overzicht van internetwoorden klik hier.

Laura van Eerten, Rob Tempelaars, Vivien Waszink

Deze week overleed oud-premier Ruud Lubbers. Hij stond bekend om zijn wollige uitspraken, zoals deze: "Voor de voet weg moet dit probleemveld worden neergetunneld." Zijn taalgebruik kreeg zelfs een eigen woord: lubberiaans. In dit Lubberiaans Lexicon hebben we typische woorden verzameld die Lubbers zelf bedacht, veel gebruikte of die met hem te maken hebben.

Heeft u aanvullingen of verbeteringen? Laat het ons weten via de Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.!

Ruud Lubbers

Sebastiaan ter Burg - CC BY 2.0

tour2015

Foto: Jered Guber - Twitter

Op zaterdag 4 juli gaat de Tour de France in Utrecht van start met een proloog en op zondag 26 juli komen de renners in de laatste etappe over de finishlijn in Parijs. Ter gelegenheid van de Tour de France 2015 verschijnt in de reeks 'Gelegenheidswoordenboekjes' een overzicht van 100 bijnamen van de deelnemende wielrenners, samengesteld door ANW-redacteur Rob Tempelaars. Zo kunt u alvast wat in de stemming komen voor een de grootste sportspektakels van het jaar.

Mist u bijnamen in dit overzicht of kent u verklaringen voor de gegeven bijnamen? Geef ze dan aan ons door! Verstuur een tweet met de hashtag #TDFbijnaam of mail naar Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.

Nieuwe WK-woorden

Het wereldkampioenschap voetbal van 2014 heeft weer een heleboel neologismen, nieuwe woorden, opgeleverd. Het juichpak is al weken uitverkocht in Nederland, in België is wilmotsing een heuse internetrage, broekjesruilen is het nieuwe shirtjesruilen en in Brazilië, waar het allemaal gebeurt, wordt voor het eerst doellijntechnologie toegepast. Hoog tijd voor een overzicht van de nieuwe WK-woorden: het Sambavoetbalwoordenboekje.
Mis je WK-neologismen in dit overzicht? Geef ze dan aan ons door! Verstuur een tweet met de hashtag #voetbalwoord of mail naar Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.

Zoveel mensen, zoveel selfies. Selfie leenden we uit het Engels. In 2013 werd het tot woord van het jaar uitgeroepen. Een selfie is een zelfportret gemaakt met een digitale camera of een mobiele telefoon. We maken ze al een tijdje, maar de laatste tijd duiken er steeds weer nieuwe typen selfies op. Tijd voor een selfictionary dus, een woordenboekje van selfietermen.

Neologismen voor het nieuwe opvoeden

Laatste update: woensdag 9 april 2015

Vroeger dacht je bij het woord gezin aan twee ouders met een of meer kinderen. Zo'n gezin heet tegenwoordig een tweeoudergezin. Gezinssamenstellingen, opvoeden en maatschappij veranderen, en dat zie je terug in onze taal. Er ontstaan nieuwe woorden, neologismen, zoals kristalkind en shufflegeneratie. Deze verzamelt het INL voor het Algemeen Nederlands Woordenboek (ANW). Taalkundige Vivien Waszink vatte de neologismen van het nieuwe opvoeden samen in een woordenboekje.

Curlingouders hebben boemerangkinderen, en de moedermaffia houdt ook op papadagen een oogje in het zeil. In deze apenstaartgeneratie lijkt alles mogelijk. Lees hier de neologismen per onderwerp:

Voetbalwoorden in het ANW

Het kan u niet ontgaan zijn: op vrijdag 8 juni barst het Europees kampioenschap voetbal in volle hevigheid los. Om alvast een beetje in de stemming te komen, presenteren wij u het EK-voetbalwoordenboekje. De daarin opgenomen woorden zijn alle afkomstig uit het Algemeen Nederlands Woordenboek (ANW), dat u gratis online kunt raadplegen, óók voor afbeeldingen, video’s en héél veel andere woorden, betekenissen, combinaties en verbindingen die betrekking hebben op de sport die ons tot de finale op zondag 1 juli in vuur en vlam doet staan: voetbal.
Als het EK eenmaal begonnen is, vullen we het EK-voetbalwoordenboekje regelmatig aan, ook met woorden die nog niet in het ANW staan.

Kijk je dit jaar uit met je hippe elektronische kerstcadeautjes? In ons digitale tijdperk, vol verslavende technische gadgets, is een aandoening snel opgelopen. Vroeger had je gewoon een voetbalknie, een tenniselleboog, een boksersneus of een moparm, maar door alle technische snufjes op computers en mobiele telefoons krijg je al snel andere klachten. Lees en huiver.

Sporttermen in het ANW

Het is deze week de achtste Nationale week van de Sport. Op veel plaatsen in Nederland wordt hier aandacht aan besteed en is het mogelijk om laagdrempelig kennis te maken met verschillende sporten. Het INL maakt het deze week mogelijk om laagdrempelig kennis te maken met een aantal sporttermen in het jongste woordenboek van het Nederlands, het Algemeen Nederlands Woordenboek. In dit woordenboek in wording wordt de hedendaagse woordenschat beschreven.

De kabinetsformaties in Nederland en België zijn niet zonder slag of stoot verlopen. Heeft Nederland inmiddels ruim een jaar een gedoogregering, na een mammoetformatie van 540 dagen heeft België nu dan toch ook een nieuw kabinet. Beide formaties leveren de woordenschat in elk geval een flink aantal nieuwe woorden op, terwijl een aantal oude vertrouwde formatiewoorden ook weer uit de kast kon worden gehaald.

Leiden viert op 3 oktober het feest der feesten: 3 oktober, de viering en herdenking van het Leidens Ontzet (3 oktober 1574). In 2011 is het bovendien extra feest: de 3 October Vereeniging bestaat 125 jaar. Het INL feliciteert de organiserende vereniging van harte met dit jubileum en zet deze felicitatie op zijn eigen wijze kracht bij: met het 3 oktoberwoordenboekje.

Donderdag voor Prinsjesdag lekte de miljoenennota uit. Iedereen kon de tekst al lezen ver voordat er in de Tweede Kamer over gesproken werd. Waar gingen de reacties over? Welke onderwerpen in de miljoenennota hielden de mensen bezig?

Op Twitter vinden we allerlei woorden die alleen op Twitter gebruikt worden. Een typische categorie Twitterwoorden zijn woorden die beginnen met de letters 'tw', zoals tweeple 'mensen op Twitter' en twexit 'stoppen met Twitteren', waarin 'tw' een afkorting vormt voor Twitter. Het INL verzamelde voor een aantal dagen Nederlandse tweets (ongeveer 400.000) en publiceerde daaruit alle woorden die beginnen met 'tw', zogenaamde 'twoorden'.

Op deze website maken wij gebruik van cookies.