Etymologie

English

Woorden hebben een geschiedenis. Ze ontstaan, ontwikkelen zich en passen zich aan veranderende omstandigheden aan. Soms verdwijnen ze ook weer, na korte of lange tijd. Het onderzoek naar de geschiedenis van woorden wordt etymologisch onderzoek genoemd.

De etymologie van etymologie

Het woord etymologie komt via het Latijn uit het Grieks en bevat étumo- 'het ware' en -logía ‘studie, onderzoek’. Etymologie is dus eigenlijk het zoeken naar het ware, de kern of basis, van het woord. Dat doen we door een woord terug te volgen in de tijd. We proberen op die manier de oudste vorm en de oudste betekenis van een woord te achterhalen, en uit te vinden hoe het zich heeft ontwikkeld tot het woord dat we nu kennen.

Veel of weinig veranderd

Sommige woorden zijn in de loop van de tijd weinig veranderd, bij andere woorden is er wat meer gebeurd. Het woord huis kennen we bijvoorbeeld al uit plaatsnamen uit de achtste eeuw, waar het meestal als hus geschreven wordt. Het woord woud 'bos' wordt in diezelfde achtste eeuw als walt geschreven.

Er zijn ook woorden die het Nederlands uit andere talen heeft geleend, en daar zijn de verschillen soms groter. Niet zozeer bij een woord als parasol, dat we in de zeventiende eeuw aan het Franse parasol ontleend hebben. Maar wel bijvoorbeeld bij hangmat, dat via het Spaanse hamaca in het Nederlands terecht is gekomen, maar bij ons in heel korte tijd via hangmak tot hangmat verbasterd werd.

Etymologische woordenboeken

Etymologische woordenboeken beschrijven specifiek de herkomst van woorden. Voor het Nederlands is er in de loop van de tijd een flink aantal van verschenen. Het meest recente etymologische woordenboek is het Etymologisch Woordenboek van het Nederlands (EWN) dat onder meer op het voormalige INL is gemaakt. Ook de woordenboeken over het Oudnederlands en het Middelnederlands vermelden vaak etymologische gegevens. Een mooie website voor wie meer wil weten over etymologie is www.etymologiebank.nl. Daar is informatie uit een grote hoeveelheid Nederlandse etymologische bronnen verzameld en toegankelijk gemaakt.

Etymology

Words have histories. They come into existence, develop and adapt to changing circumstances. They may disappear again, after a brief or longer period of time. Research into the history of words is called etymological research.

The etymology of etymology

The word etymology entered the Dutch language from Ancient Greek via Latin, and contains étumo- ‘the true (sense)’ and -logía , denoting ‘the study of’. So etymology is in fact the search for the true sense, core or basis of a word. We do this by tracking a word back in time, trying to obtain the oldest form and the oldest meaning of a word, and to discover how it has developed into the word we know today.

Smaller and greater changes

Some words have hardly changed throughout the years, others quite a bit. The word huis ‘house’, for instance, we already know from place names dating all the way back to the 8th century, when it was usually spelled hus. During that same 8th century the word woud ‘woods’ was written as walt.

Some Dutch words were borrowed from other languages. These have often undergone more significant changes. This may not be so much the case for a word like parasol, which we borrowed from the French parasol in the seventeenth century, but it is for hangmat (hammock), which entered the Dutch language as (Spanish) hamaca, but very soon changed into hangmak and eventually hangmat.

Etymological dictionaries

Etymological dictionaries specifically describe the etymology of words. For the Dutch language, a fair number of dictionaries of this kind have been published. The latest etymological dictionary is the Etymological Dictionary of Dutch (EWN), which was partially compiled at the former Institute for Dutch Lexicology. The dictionaries of Old and Middle Dutch similarly tend to include etymological data. A useful website for those interested in learning more about Dutch etymology is www.etymologiebank.nl, where information taken from a large number of Dutch etymological sources has been brought together and made accessible.

Op deze website maken wij gebruik van cookies.